Odprawa pośmiertna przysługuje uprawnionym członkom rodziny zmarłego pracownika. Jej wysokość zależy od stażu pracy u pracodawcy i może sięgać sześciomiesięcznego wynagrodzenia. Ubezpieczenie grupowe na życie może ograniczyć koszt odprawy po stronie firmy, jeśli wypłacone świadczenie spełnia warunki określone w art. 93 Kodeksu pracy.
Wygaśnięcie umowy o pracę w wyniku śmierci pracownika
„Kilka dni temu otrzymaliśmy wiadomość o śmierci jednego z naszych pracowników. Jednym z naszych obowiązków jako pracodawcy jest wypłata odprawy pośmiertnej. Czy jesteśmy zobowiązani do jej wypłaty, jeżeli w naszej firmie funkcjonuje polisa grupowa, pracownicy mogą przystąpić do ubezpieczenia, a koszt składki ponosi pracodawca?”
W przypadku śmierci pracownika w czasie trwania stosunku pracy, jego umowa o pracę automatycznie wygasa a pracodawca ma ustawowy obowiązek wypłacić jego rodzinie odprawę pośmiertną, w zależności od stażu nawet sześciomiesięczne wynagrodzenie, z własnych środków. Dobrze dobrane ubezpieczenie grupowe na życie może z tego obowiązku zwolnić firmę całkowicie.
To jeden z obowiązków kodeksowych, o których pracodawca przypomina sobie w momencie, gdy trzeba go wykonać. Poza niewypłaconym wynagrodzeniem, ekwiwalentem urlopowym (jeżeli pracownik nie zdążył wykorzystać należnego mu urlopu) czy wynagrodzeniem lub zasiłkiem chorobowym artykuł 93 Kodeksu pracy nakazuje pracodawcy wypłacenie najbliższym zmarłego odprawy pośmiertnej.
Kiedy przysługuje odprawa pośmiertna?
Jeśli pracownik umiera w trakcie trwania stosunku pracy albo w czasie pobierania po jego rozwiązaniu zasiłku z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby, rodzinie zmarłego pracownika przysługuje od pracodawcy odprawa pośmiertna (art. 93 § 1 Kodeksu pracy). To świadczenie jednorazowe, wypłacane z majątku firmy, niezależnie od tego, czy pracownik był objęty jakimkolwiek ubezpieczeniem.
Od czego zależy wysokość odprawy pośmiertnej?
Wysokość zależy od stażu pracy u danego pracodawcy, nie od całego stażu zawodowego pracownika (art. 93 § 2 Kodeksu pracy):
- mniej niż 10 lat pracy w firmie: jednomiesięczne wynagrodzenie,
- od 10 do 15 lat pracy w firmie: trzymiesięczne wynagrodzenie,
- co najmniej 15 lat pracy w firmie: sześciomiesięczne wynagrodzenie.
Kwotę liczy się według tych samych zasad, co ekwiwalent za niewykorzystany urlop.
Komu przysługuje odprawa pośmiertna?
Prawo do odprawy pośmiertnej ma małżonek zmarłego pracownika oraz inni członkowie rodziny, którzy spełniają warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej, najczęściej dzieci, czasem także wnuki lub rodzice pozostający na utrzymaniu zmarłego (art. 93 § 4 Kodeksu pracy). Jeśli uprawnionych jest kilka osób, odprawę dzieli się między nimi w równych częściach (art. 93 § 5).
Ubezpieczenie grupowe a obowiązek wypłaty odprawy (art. 93 Kodeksu pracy)
Przepis przewiduje wyjątek, który ma bezpośrednie znaczenie dla każdej firmy z ubezpieczeniem grupowym: odprawa pośmiertna nie przysługuje, jeżeli zakład pracy ubezpieczył pracownika na życie, a odszkodowanie wypłacone przez ubezpieczyciela jest nie niższe niż należna odprawa (art. 93 § 7 Kodeksu pracy). Jeśli wypłata z polisy jest niższa, firma musi dopłacić różnicę. Obowiązek nie znika całkowicie, tylko się zmniejsza.
W praktyce oznacza to, że firma z odpowiednio dobranym ubezpieczeniem grupowym może nie płacić odprawy z własnych środków wcale, bo robi to za nią ubezpieczyciel. Warunek jest jeden: suma ubezpieczenia na życie musi realnie pokrywać kwotę, jaka przysługiwałaby zgodnie z art. 93 § 2, a nie być przypadkową, niską sumą wybraną głównie ze względu na cenę składki.
Przepis prawa pracy mówi wprost tylko tyle, że to pracodawca musi ubezpieczyć pracownika na życie, nie precyzuje, w jakim stopniu musi finansować składkę. W praktyce, przy polisach współfinansowanych przez pracownika, warto to każdorazowo zweryfikować z brokerem lub prawnikiem przy konkretnej umowie, zamiast zakładać, że każda polisa grupowa automatycznie spełnia ten warunek.
Co sprawdzić w polisie, aby zabezpieczyć budżet pracodawcy?
- Czy suma ubezpieczenia na życie w polisie grupowej realnie pokryłaby maksymalną możliwą odprawę w zespole, czyli sześciomiesięczne wynagrodzenie osoby z najdłuższym stażem i najwyższym wynagrodzeniem.
- Czy polisa jest w całości lub w części finansowana przez firmę, nie tylko potrącana z wynagrodzenia pracownika.
- Przy każdej istotnej zmianie w zespole, awansach, wzroście wynagrodzeń, wydłużającym się stażu, warto ponownie sprawdzić, czy suma ubezpieczenia nadal jest adekwatna.
Najczęstsze pytania o odprawę pośmiertną
Czy polisa automatycznie zwalnia firmę z odprawy, jeśli pracodawca ubezpieczył pracownika na życie?
Nie. Zwalnia tylko wtedy, gdy wypłata z polisy jest nie niższa niż odprawa należna zgodnie z art. 93 § 2. Przy niższej sumie ubezpieczenia firma dopłaca różnicę.
Co jeśli suma ubezpieczenia w polisie jest niższa niż należna odprawa?
Firma pokrywa różnicę między wypłatą z ubezpieczenia a kwotą odprawy wynikającą z przepisu. Ubezpieczenie zmniejsza koszt po stronie firmy, ale nie zawsze eliminuje go całkowicie.
Czy prawo do odprawy pośmiertnej przysługuje wyłącznie małżonkowi?
Nie. Oprócz małżonka mogą być do niej uprawnieni inni członkowie rodziny, którzy spełniają warunki do renty rodzinnej, a odprawę dzieli się między wszystkich uprawnionych po równo.
Czy liczy się cały staż pracy pracownika, czy tylko okres pracy w danej firmie?
Tylko okres zatrudnienia u tego konkretnego pracodawcy. Wcześniejsze lata pracy w innych firmach nie wliczają się do progów 10 i 15 lat.
Sprawdźmy, czy ubezpieczenie grupowe realnie pokrywa ryzyko odprawy pośmiertnej
Jeśli w Twojej firmie obowiązuje polisa grupowa na życie, warto sprawdzić, czy suma ubezpieczenia jest dziś dopasowana do stażu i wynagrodzeń w zespole i czy w razie potrzeby realnie zwolniłaby firmę z obowiązku wypłaty odprawy pośmiertnej. Współpraca z Q Broker jest w 100% bezpłatna dla klienta, a nasze wynagrodzenie pochodzi z kurtażu wypłacanego przez towarzystwo ubezpieczeniowe.
